“Aizkorri-Aratz parke naturala ezagutu!” programa

Azalpen laburra: Erakusketaren, jolasen, ikusentzunezkoen eta antzerkiaren bitartez, Aizkorri-Aratz ingurua parke naturala izendatzea eragin duen balioak zabalduko dira, baita Parke Naturalean dauden zuhaitz eta animalia espezie ohikoenak ezagutu ere.

Iraupena: 2 ordu
 

“Iturburura goaz!” programa

Azalpen laburra: Zirauntza iturburuko bidezidorran abiatuko gara. Bertan, energia-baliabideei, uraren garrantziari eta basoen kudeaketari buruzko kontzeptukoak landuko ditugu. Ibilbidean zehar, jokuen bidez, era interaktiboan, biodibertsitatearen inguruko hainbat kontzeptu garatuko dira, baita baliabideen eta industriaren arteko erlazioa, Ajuria-Urigoitiako fundiziora gerturatuz

Iraupena: 3 ordu eta 30 minutu
 

‘Ura, energia eta industria­ ondarea’ programa

Azalpen laburra: Maketak eta informazio-euskarriak erabiliz, ikasleak Parke Naturalaren balio nagusiak ezagutzeko aukera izango du.  Besteak beste, baliabide naturaletan eta, bereziki, uraren garrantziaz. Zentral hidroelektrikoaren funtzionamendua azalduko da. Power point baten bidez, industria-ondareari buruzko gaian sartuko gara, eta, ondoren, ibilbide bat egingo dugu industria-jarduerak eragindako paisaiaren eraldaketa ikustearren. Ibilbidean egingo diren jardueren bidez, ingurunearekin harreman zuzenagoa lortuko da, hobeto ezagutzeko eta ulertzeko, zeren Parte-hartze aktiboarekin gure ikaskuntza era eraginkorragoan egiten da.

Iraupena: 4 ordu

“Egun on, Mitxarro!” programa

Azalpen laburra: Erakusketaren, jolasen, antzerkiaren eta ikus-entzunezkoen bitartez, ekosistemak, landaredia eta fauna ezagutuko dira, baita  inguru-naturala babesteko garrantziaz ere hitz egin. Muxarraren biologia, ohiturak eta bertako biztanleekin duen harremana ulertzeko leku aparta.

Nori zuzenduta: DBH 1. Zikloa (DBH 1 eta 2)

Iraupena: 2 ordu
 

“Aizkorri-Aratz parke naturala ezagutu!” programa

Azalpen laburra: Erakusketaren, jolasen, ikusentzunezkoen eta antzerkiaren bitartez, Aizkorri-Aratz ingurua parke naturala izendatzea eragin duen balioak zabalduko dira, baita Parke Naturalean dauden zuhaitz eta animalia espezie ohikoenak ezagutu ere.

Iraupena: 2 ordu
 

“Iturburura goaz!” programa

Azalpen laburra: Zirauntza iturburuko bidezidorran abiatuko gara. Bertan, energia-baliabideei, uraren garrantziari eta basoen kudeaketari buruzko kontzeptukoak landuko ditugu. Ibilbidean zehar, jokuen bidez, era interaktiboan, biodibertsitatearen inguruko hainbat kontzeptu garatuko dira, baita baliabideen eta industriaren arteko erlazioa, Ajuria-Urigoitiako fundiziora gerturatuz

Iraupena: 3 ordu eta 30 minutu
 

‘Ura, energia eta industria­ ondarea’ programa

Azalpena: Maketak eta informazio-euskarriak erabiliz, ikasleak Parke Naturalaren balio nagusiak ezagutzeko aukera izango du.  Besteak beste, baliabide naturaletan eta, bereziki, uraren garrantziaz. Zentral hidroelektrikoaren funtzionamendua azalduko da. Power point baten bidez, industria-ondareari buruzko gaian sartuko gara, eta, ondoren, ibilbide bat egingo dugu industria-jarduerak eragindako paisaiaren eraldaketa ikustearren. Ibilbidean egingo diren jardueren bidez, ingurunearekin harreman zuzenagoa lortuko da, hobeto ezagutzeko eta ulertzeko, zeren Parte-hartze aktiboarekin gure ikaskuntza era eraginkorragoan egiten da.

Iraupena: 4 ordu

“Egun on, Mitxarro!” programa

Azalpen laburra: Erakusketaren, jolasen, antzerkiaren eta ikus-entzunezkoen bitartez, ekosistemak, landaredia eta fauna ezagutuko dira, baita  inguru-naturala babesteko garrantziaz ere hitz egin. Muxarraren biologia, ohiturak eta bertako biztanleekin duen harremana ulertzeko leku aparta.

Iraupena: 2 ordu
 

“Aizkorri-Aratz parke naturala ezagutu!” programa

Azalpen laburra: Erakusketaren, jolasen, ikusentzunezkoen eta antzerkiaren bitartez, Aizkorri-Aratz ingurua parke naturala izendatzea eragin duen balioak zabalduko dira, baita Parke Naturalean dauden zuhaitz eta animalia espezie ohikoenak ezagutu ere.

Iraupena: 2 ordu
 

“Iturburura goaz!” programa

Azalpen laburra: Zirauntza iturburuko bidezidorran abiatuko gara. Bertan, energia-baliabideei, uraren garrantziari eta basoen kudeaketari buruzko kontzeptukoak landuko ditugu. Ibilbidean zehar, jokuen bidez, era interaktiboan, biodibertsitatearen inguruko hainbat kontzeptu garatuko dira, baita baliabideen eta industriaren arteko erlazioa, Ajuria-Urigoitiako fundiziora gerturatuz.

Nori zuzenduta: LH 2. Zikloa (LH 3 eta 4) eta LH 3. Zikloa (LH 5 eta 6)

Iraupena: 3 ordu eta 30 minutu

‘Ura, energia eta industria­ ondarea’ programa

Azalpen laburra: Maketak eta informazio-euskarriak erabiliz, ikasleak Parke Naturalaren balio nagusiak ezagutzeko aukera izango du.  Besteak beste, baliabide naturaletan eta, bereziki, uraren garrantziaz. Zentral hidroelektrikoaren funtzionamendua azalduko da. Power point baten bidez, industria-ondareari buruzko gaian sartuko gara, eta, ondoren, ibilbide bat egingo dugu industria-jarduerak eragindako paisaiaren eraldaketa ikustearren. Ibilbidean egingo diren jardueren bidez, ingurunearekin harreman zuzenagoa lortuko da, hobeto ezagutzeko eta ulertzeko, zeren Parte-hartze aktiboarekin gure ikaskuntza era eraginkorragoan egiten da.

Nori zuzenduta: LH 3. Zikloa (LH 5 eta 6)

Iraupena: 4 ordu
 

Egun on, Mitxarro!

Azalpen laburra: Erakusketaren, jolasen, antzerkiaren eta ikus-entzunezkoen bitartez, ekosistemak, landaredia eta fauna ezagutuko dira, baita  inguru-naturala babesteko garrantziaz ere hitz egin. Muxarraren biologia, ohiturak eta bertako biztanleekin duen harremana ulertzeko leku aparta.

Iraupena: 2 ordu

“Aizkorri-Aratz parke naturala ezagutu!” programa

Azalpen laburra: Erakusketaren, jolasen, ikusentzunezkoen eta antzerkiaren bitartez, Aizkorri-Aratz ingurua parke naturala izendatzea eragin duen balioak zabalduko dira, baita Parke Naturalean dauden zuhaitz eta animalia espezie ohikoenak ezagutu ere.

Iraupena: 2 ordu 

Aizkorri-Aratzeko parke naturalak 3 parketxe ditu, 2 Gipuzkoan eta 1 Araban. Araban, Araia herrian dago parketxea edo Mitxarro Museoaren Etxea. Sarrera nagusia A-1 errepidea da, 385 irteera hartuta A-3010 errepiderantz. Parketxea herriaren iparraldean dago, Intutxi kalearen amaieran. Eraikina, zaharberritutako zentral hidroelektriko zaharra da eta erraz identifika daiteke; inguruan aparkaleku txikia dago.

Interpretazio erakusketa

Parketxean, interpretazio erakusketa bat du ikusgai jendeak. Beheko solairuak parke naturalari eskaintzen dio erakusketa, irudi mosaikoen bidez; ibilaldi bat egiten da naturan eta kulturan barrena. Natura gunearen maketa bat du, interpretazio geografikoa errazten duena. Goiko aldea muxar grisari eskainia dago, zeina baita inguruko tradizioetara oso errotuta dagoen ugaztun txiki bat. Eraikinaren ezkerraldean, zentral hidroelektriko zaharra dago, gaur egun zaharberritua eta funtzionatzen, eta eskola kanpainaren interpretazio edukiaren zati gisa erabiltzen da.

Hainbat bideo daude bisitariaren eskura, eta eskola kanpainan edo bisita gidatuan ikus daitezke normalean. Goiko solairuan, muxar grisari buruzko ikus-entzunezko bat ikus daiteke, publikoak hala eskatzen duenean.

Esparruko arauak

• Natura guneko langileen jarraibideak bete behar dira uneoro, eta horrelako tokietara bisita egiteko gutxieneko kortesia arauak bete behar dira.
• Parketxearen barruan ezin da arineketan egin, oihu egin, jan eta edan.
• Ezin da ezer lurrera bota, ez barruan ez kanpoan. Horretarako, zaborrontziak eta edukiontziak daude.
• Debekatuta dago erretzea esparru guztian.
• Erakusketetako elementuak eta altzariak kontuz erabili behar dira, eta ezin daitezke lekuz aldatu.
• 8 urtetik beherakoak heldu batekin joan behar dira.
• Errespetatu gela bakoitzeko gehienezko lekuak.

Piknika eta barbakoak

Ibilbidearen deskribapena

10 kilometroko ibilbide lineala da, ibilbidea Araian hasi eta amaitzen da , Ajuria-Urigoitia fabrikatik edo Aizkorri-Aratz parketxetik.

 Pagadi batetik barrena Askasadoiko zelaietara eramango gaitu, Aratz mendiaren oinetan,   puntu horretan eskuinera egingo dugu, Aratzera igotzeko.

SL A 3006

Ibilaldi eroso eta polita, pago eta haritzen baso batetik barrena, naturara hurbiltzen gaituena, une oro Zirauntza ibaiaren urak lagunduta.

Bide osoa ongi seinaleztaturik dago, eta SL-A 3006 dioten (lehen SL-A 14) adierazleei kasu behar diegu, kolore zuri eta berdez hornituta.

Ibilaldiaz gozatzeko garairik onena udaberria eta udazkena izan daitezke, ura erruz dagoelago, eta zuhaitzen koloreek ñabardura ugari dituztelako.

SL A 3007

Bidezidorra Marieta-Larrintzar herritik abiatzen da, Iturraro izeneko errekaren ondoan. Toki horretan, Santa Marina baselizaraino eramango gaituzten jarraibideei kasu egingo diegu. Bidezidorrak ameztien artetik eramango gaitu, Uribarri-Ganboako urtegia ikusten dugula, Santa Marina baselizaraino, 800 metroko garaieran. Iturri bat, borda bat eta pago erraldoiak aurkituko ditugu baselizaren alboan eta, haatik, leku eder-ederra da.

Jaitsiera, berriz, Marina errekaren ezkerraldetik doan ordezko bide bati jarraiki egingo dugu.

SL A 3005

Eginotik edo Ilarduiatik abiatuta, belardiak eta soroak zeharkatzen dituen malda leuneko bidezidor batetik ibiliko gara. Bidean, Entziako mendilerroaren ikuspegi ederrez gozatuko dugu, batetik, eta Eginoko haitzez, bestetik. Eginon, oso ezagunak dira monolito ikusgarriak, eskalada zaleen gozagarri.

PR A 3012

Aizkorri-Aratzeko parke naturaleko Araiako parketxetik hasten da zidorra. Parketxearen atzetik doan bidezidorra hartuko dugu, sorburura bidean. Sorburura iritsi aurretik, Allondo zubiraino igotzen diren egurrezko eskaileretatik egingo dugu. Gorrien mendiraino doan mendibide batetik jarraituko dugu, eta mendibidean bertan dauden bi harri handiren artetik igarota, Atabarrateko lepora eramango gaituzten marka hori eta zuriei erreparatuko diegu. Marka horizontal horiak eta zuriak baliatuko ditugu Allaitz mendiraino heltzeko, Allarteko lepora jaitsi eta, gero, Imeleku mendiaren magalaren erdiraino igotzeko. Marka horiak eta zuriak ikus ditzakegu Aratz mendiaren magaletik zehar, Askasadoiko zelaietaraino, lehenengo, eta Leizarrateraino, geroago. Toki horretatik, Zumarraundira joango gara eta, han, ezkerretara egingo dugu, Iturriozko iturrirantz. Marka horiak eta zuriak baliatuz jaitsiko gara Ajuria Urigoiti fabrikaraino, eta beste 200 metro egingo ditugu parketxera iritsi arte.

PR A 3011

Lezeko kobazuloaren ezkerraldetik doan bidexka, izen bera duen mendiaren oinean dagoen Olanoko leporaino igotzen dena. Toki horretan, kolore horiko eta zuriko marka horizontalei jarraituz, Arbara mendiko antenaraino jarraituko dugu, eta bertatik “iturri zuriraino” jaitsiko gara. Iturriari horrela deritzo urak ertzetan uzten duen kolore bereziagatik, sulfatoetan aberatsa delako eta usain berezia duelako. Toki horretan, Artzanegi mendiaren leporaino igo, eta bailarako ikuspegi ederraz gozatuko dugu. Lepotik, Lezera berriro eramango gaituen jaitsierako bideari ekingo diogu.

Galarreta eta Zalduondo artean dauden haritz handi gehienak haritz kandugabeen (Quercus petraea) ale lepatuak dira. Zuhaitz horiek inausi egin zituzten urte askotan eta, horren eraginez, enborra neurriz kanpo loditu zitzaien. Zuhaitzak ikatza egiteko lepatu ziren, eta haien adaburuen azpian abereak zeuden bazkatzen.

Beraz, zuhaitzez hornitutako larratze eremua izango zen, hau da, abeltzaintza eta basogintza batera landuko ziratekeen esparrua.

Bi ale berezi

Haritz guztien artean, badira bi oso bereziak direnak.

“Galarretako aitona” (Donemiliaga), 8 metrotik gorako perimetroa duena, eta “Beorlatzako haritza” (Zalduondo), 7,5 metrotik gorako ale hibridoa.

Lehenengoari dagokionez, Euskal Herriko perimetro handieneko haritza izan daitekeela esaten da. Bigarrenari gagozkiola, bere enbor hutsaren barruan dozena bat pertsona baino gehiago sartzen direla esaten da.

Zuhaitz zaharrak zaintzen

Gaur egun, zuhaitzak ikatza ateratzeko lantzen ez direnez, Arabako Foru Aldundia arduratzen da zuhaitz lepatu baliotsuenen aleak zaintzeaz. Horretarako, zuhaitz zaharren kontserbazioan adituak diren teknikariek inausketa selektiboak eta soiltzeak egiten dituzte zuhaitzetan bertan eta haien inguruan, beste ale batzuen lehia murrizteko helburuz.

Gainera, zuhaitz horiek hiltzen direnean, ez dira basotik kentzen eta biodibertsitatearen gordailu izaten jarraitzen dute, haien zura habitat edo elikagai gisa erabiltzen baitute organismo askok: onddoak, iratzeak, intsektuak, hegaztiak, anfibioak, narrastiak, ugaztun txikiak…

Sarbideak

Galarreta eta Zalduondo Arabako ekialdean daude, Arabako Lautadako Kuadrillan eta erraz irits daiteke herri horietarano A1 autobidetik. Aizkorri-Aratzeko parke naturalera sartzeko atariak dira, eta bertako basoetan barrena ibiltzeko hainbat ibilbideren abiapuntua.

GR 25 - 3. etapa

Entziako mendilerroko harkaiztegi izugarriaren azpian, ameztietan barrena, Urabainerantz abiatuko gara eta, ondoren, Lezeko parkerantz joko dugu. Haitzuloaren ondotik igaro ondoren, GR 25 ibilbideak Aizkorri-Aratz Parke Naturalaren norabidean edo lurretan barrena jarraitzen du, Zirauntza ibaiaren sorburu ederrera iritsi arte, Araiako herriaren gainetik. Etapa horren amaieran, Erdi Aroko Zalduondo hiribildua eta bertako oinetxe eta jauregi ederrak aurkituko ditugu.

0 km: DURRUMA

Entziako mendilerro ikaragarriaren azpian, hego-ekialderantz abiatuko gara eta, lasterrera, amezti batean sartuko gara. Ia denbora guztian soilgune batetik joango garela, ekialderantz egingo dugu lehenik eta behin eta, gero, iparraldera egingo dugu bat-batean, Urabaingo biztanlegune txikira iritsi arte.

3 km: URABAIN

Urabainetik irtengo gara N-1 errepidearen paraleloan ekialderantz doan lurzatitik, autobidearen azpitik igarotzea ahalbidetuko digun pasabidearen bila, eta bide horretatik metro batzuk autobidearen paraleloan egin ondoren, iparralderantz biratuko dugu Ilarduiara hurbiltzeko. Ilarduia ezkerretara utzi eta Lezeko parkera iritsiko gara.

6,4 km: LEZEKO PARKEA

Lezeko parkean, atsedenlekua dago. Handik, ipar-mendebalderantz egingo dugu eta gaztandegi baten ondotik igaroko gara. Bidezidorrak norabide horretan jarraitzen du, eta gure ezkerretara geratuko diren Arrazpiko harrobi zaharren inguruetara iritsiko gara.

9,3 km: ARRAZPIKO HARROBIAK

Etxalde txiki baten paretik igaro ondoren, bidezidorra igotzen doa ustiapen hidroelektrikoko presa zaharrera iritsi arte; handik ubide zaharrari jarraitzea besterik ez da sorbururaino iristeko.

11,8 km: ZIRAUNTZA IBAIAREN SORBURUA

Zirauntza ibaia presaren azpian egokitutako pasabidetik zeharkatuko dugu, eta San Migel haitzaren inguruetaraino eramango gaituen ubideari jarraituko diogu, haitza ezkerretara utzita. Geroago, Marutegiko gailurrean dagoen gaztelu zaharraren aurriek  toki horren garrantzi estrategikoaren berri ematen digute, San Adriango galtzadaren ondoan.  

16 km: MANDOBIDE

Mendebalderantz eginda, Mandobidera iritsiko gara. Toki horretan, GR 25 eta Done Jakue bidea elkartzen dira, baina berehala banantzen dira eta Zalduondon berriz ere elkartu.

20 km: ZALDUONDO

Etaparen amaieran, Erdi Aroko Zalduondo hiribildua eta bertako oinetxe eta jauregi ederrak aurkituko ditugu.